Ý nghĩa về mặt chữ nghĩa
Tên "Thái Bình" được ghép từ hai chữ Hán Việt:
Thái (太): Có nghĩa là to lớn, rộng rãi, hoặc mức độ cao nhất (như trong "thái quá", "thông thái").
Bình (平): Có nghĩa là bằng phẳng, yên ổn, không có loạn lạc.
Ý nghĩa chung: Tên gọi này tượng trưng cho một vùng đất rộng lớn, bằng phẳng và luôn được hưởng cảnh yên bình, thịnh vượng.
Nguồn gốc lịch sử
Cái tên Thái Bình chính thức xuất hiện với tư cách là một đơn vị hành chính cấp tỉnh vào năm 1890 (dưới thời vua Thành Thái). Tuy nhiên, gốc rễ của danh xưng này có từ xa xưa hơn:
Thời phong kiến: Vùng đất này trước đây thuộc lộ An Tiêm. Tên gọi Thái Bình từng được dùng để đặt cho một phủ (phủ Thái Bình) thuộc trấn Sơn Nam hạ.
Thời nhà Đinh: Theo một số tích xưa, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, Đinh Tiên Hoàng Đế đã mong muốn thiên hạ được hưởng cảnh "Thái bình thịnh trị", và tên gọi này bắt đầu gắn liền với những vùng đất trù phú, bình yên.
Đặc điểm địa lý bổ trợ cho tên gọi
Thái Bình là tỉnh duy nhất ở Việt Nam không có núi, địa hình bằng phẳng tuyệt đối do sự bồi đắp của hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình.
Vẻ bằng phẳng của cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay chính là hình ảnh minh họa sống động nhất cho chữ "Bình".
Sự trù phú về nông nghiệp giúp đời sống người dân ổn định, ít biến động lớn, tạo nên phong thái "Thái".